“Ben ik gewoon vergeetachtig of is er meer aan de hand?”

Deze keer komt de vraag van Gerda uit Heusden-Zolder (Limburg).  

Ik merk dat ik steeds vaker namen vergeet. Soms ga ik naar een andere kamer en weet ik niet meer wat ik daar wou doen. Onlangs wist ik zelfs niet meer waar ik mijn auto had geparkeerd. Ik ben 65 jaar. Is dit normale vergeetachtigheid of beginnende dementie?

Je bent zeker niet de enige die zich dat afvraagt, Gerda. Veel mensen merken dat hun geheugen verandert naarmate ze ouder worden. Uit een enquête van Plus Magazine in 2024 bleek dat bijna driekwart van de 50-plussers vindt dat ze vergeetachtiger zijn. Dat gevoel kan voor onrust zorgen, zeker omdat dementie vaak in het nieuws komt. Gelukkig is er meestal geen reden tot paniek.

Je geheugen verandert met de jaren 

Net zoals je haren grijs worden en de kwaliteit van je huid afneemt, zo verandert ook je brein. Je hersenen verwerken informatie iets trager dan vroeger. Daardoor duurt het soms wat langer voor je op een naam kunt komen of kun je een woord even niet vinden.  Dat betekent niet dat de informatie verdwenen is. Vaak schiet ze je na enkele minuten of uren weer te binnen. Bij leeftijdsgebonden vergeetachtigheid zit de herinnering dus nog in je geheugen. Je hebt alleen wat meer tijd nodig om ze terug te vinden. Dat merk je bv. als je een kamer binnenloopt en plots niet meer weet waarom. Dat overkomt iedereen wel eens, jong én oud.  

Wanneer is vergeetachtigheid wél zorgwekkend? 

Het verschil tussen gewone vergeetachtigheid en dementie zit vooral in de impact op het dagelijkse leven. Dementie reikt verder dan geheugenproblemen. Ook denken, plannen en zelfstandig functioneren gaan geleidelijk aan moeilijker. Idem voor vertrouwde taken als koken, rekeningen betalen, medicatie innemen, ...  
Een afspraak vergeten is op zich niet verontrustend. Dat wordt het pas wanneer je dezelfde afspraak herhaaldelijk vergeet. Ook telkens opnieuw dezelfde vragen stellen, verdwalen op vertrouwde plaatsen of moeite krijgen met bepaalde taken kunnen op dementie wijzen.  
Vaak zijn het familieleden of vrienden die deze veranderingen het eerst opmerken. 

Geheugenproblemen betekenen niet automatisch dementie 

Een haperend geheugen kan tal van oorzaken hebben. Vermoeidheid, slaaptekort, stress of een emotioneel zware periode kunnen je aandacht en concentratie verstoren en vergeetachtigheid in de hand werken.  
Ook bepaalde gezondheidsproblemen spelen soms een rol, zoals een tekort aan vitamine B12, schildklierproblemen, de ziekte van Lyme, een depressie of angsten. Daarnaast kunnen sommige geneesmiddelen het geheugen beïnvloeden. Denk bv. aan slaap- en kalmeermiddelen of bepaalde middelen tegen allergieën of urineverlies. 

Bij wie kan je terecht? 

Maak je je zorgen over je geheugen? Bespreek dit dan met je huisarts. Hij of zij gaat na of er een behandelbare oorzaak is en stelt indien nodig verder onderzoek voor.  
Ook je apotheker kan je helpen. Hij of zij kan samen met jou je medicatie overlopen en checken of bepaalde geneesmiddelen een impact kunnen hebben op je geheugen.  
En denk eraan: zolang je autonoom blijft in het dagelijkse leven en informatie je uiteindelijk weer te binnen schiet, is er doorgaans geen reden om ongerust te zijn.  

7 tips om je geheugen scherp te houden 

Een wondermiddel voor een geheugen in topvorm bestaat niet. Maar het is bewezen dat een gezonde levensstijl je al een heel eind op weg helpt om je hersenen fit te houden. We geven je graag 7 tips mee:    

1. Blijf bewegen: wandelen, fietsen, zwemmen of tuinieren, stimuleren de doorbloeding van de hersenen. 
2. Daag je brein uit: leer iets nieuws, lees, speel muziek, leer een andere taal of los puzzels op. 
3. Blijf sociaal actief: contact met anderen houdt je mentaal scherp. 
4. Slaap voldoende: mik gemiddeld op 7 à 8 uur per nacht. 
5. Eet gezond: groenten, fruit, volkorenproducten, noten en vis houden je brein scherp. 
6. Beperk alcohol en vermijd roken: dergelijke ongezonde gewoontes kunnen een negatieve impact hebben op de hersenactiviteit.  
7. Draag zorg voor jezelf en je gezondheid: onder meer een hoge bloeddruk, diabetes, langdurige stress, gehoorverlies of slaapapneu kunnen een negatieve impact hebben op je geheugen en vergen een behandeling op maat.  
    

Heb je toch soms gaten in je geheugen? Structuur in je dagelijkse leven kan een grote hulp zijn: maak lijstjes, gebruik herinneringen op je gsm en plaats belangrijke voorwerpen (sleutels, je bril, ...) altijd op dezelfde plaats.